ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

Του Βασίλη Χρήστου Δ/ντος Συμβούλου της «Πίνδος Περιβαλλοντική»

Η γεωμορφολογία της χώρας μας παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλομορφία. Χαρακτηριστικό τόσο των χερσαίων όσο και των υγροτοπικών οικοσυστημάτων της είναι ότι παρά τις έντονες ανθρωπογενείς επιδράσεις διατηρούν σε μεγάλο βαθμό τη φυσικότητά τους, δηλαδή στοιχεία της αρχέγονης σύνθεσής τους. Η πλούσια γεωμορφολογία και οι κλιματολογικές συνθήκες της χώρας μας συντελούν σε ένα πλήθος βιότοπων, όπου το κάθε είδος φυτού ή ζώου βρίσκει τις ανάλογες συνθήκες για να αναπτυχθεί. Όλα αυτά καθιστούν την Ελλάδα μία χώρα με πλούσια βιοποικιλότητα.

Η ελληνική χλωρίδα αποτελείται από μεσογειακά, στοιχεία. Τα είδη φυτών που έχουν καταγραφεί ξεπερνούν τα 6.000 και τα ενδημικά είδη, σε σχέση με το μέγεθος της χώρας, είναι πολλά εξαιτίας του υψηλού βαθμού απομόνωσης των πολυάριθμων βουνών και νησιών. Η πανίδα αποτελείται από πλούσιο μίγμα ευρωπαϊκών, ασιατικών και αφρικανικών ειδών και περιλαμβάνει αξιόλογο αριθμό ενδημικών ειδών. Τα θηλαστικά περιλαμβάνουν 116 είδη, από τα οποία 57 ανήκουν στην κατηγορία των απειλούμενων σύμφωνα με την Παγκόσμια Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (ΙUCN). Έχουν καταγραφεί 407 είδη πουλιών από τα οποία 240 φωλιάζουν στον ελληνικό χώρο. Μερικά είδη μάλιστα δεν φωλιάζουν σε καμιά άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ιχθυοπανίδα των εσωτερικών υδάτων αποτελεί μια από τις πιο πλούσιες της Ευρώπης με 107 είδη, από τα οποία τα 37 είναι ενδημικά. Η ερπετοπανίδα είναι επίσης πλούσια, με τουλάχιστον 18 είδη αμφιβίων και 59 είδη ερπετών. Τέλος, τα ασπόνδυλα περιλαμβάνουν περίπου 25.000 είδη, αριθμό εξαιρετικά υψηλό σχετικά με το μικρό μέγεθος της χώρας μας.

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η εγκαθίδρυση του θεσμού των προστατευομένων περιοχών έχει ως πρωταρχικό σκοπό την αειφορική διαχείρισή τους. Στην βάση αυτή, η ανθρώπινη δραστηριότητα δεν αποκλείεται, αλλά αντίθετα ενθαρρύνεται, αρκεί οι δραστηριότητες που θα ασκηθούν, να μην έχουν αρνητικές επιδράσεις στο περιβάλλον. Προστατευόμενη περιοχή ορίζεται σύμφωνα με την Διεθνή Ένωση για την Προστασία της Φύσης (IUCN), μια χερσαία ή θαλάσσια έκταση αφιερωμένη στην προστασία-διατήρηση της βιοποικιλότητας και των φυσικών και συναφών πολιτιστικών πόρων, η οποία υπόκειται σε διαχείριση με νομικά μέσα η άλλους αποτελεσματικούς τρόπους.

Στην Ελλάδα όταν αναφερόμαστε σε προστατευόμενες περιοχές ουσιαστικά εννοούμε τις περιοχές που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000 και προστατεύονται βάσει των κοινοτικών οδηγιών για τους οικοτόπους και τα πούλια. Σημαντικό ρόλο σε αυτήν την κατεύθυνση διαδραματίζει η Οδηγία 92/43/ΕΟΚ και συμβάλει σημαντικά στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, καθώς προβλέπει την προστασία ειδών και φυσικών τύπων οικοτόπων μέσω ενός δικτύου προστατευόμενων περιοχών και μεριμνά για μια ολοκληρωμένη προστασία συγκεκριμένων ειδών. Τα είδη κατατάσσονται σε ομάδες που παρουσιάζονται στα παραρτήματα της οδηγίας, ενώ διαφορετικά επίπεδα προστασίας προβλέπονται ανάλογα με την οικολογική σημασία του κάθε είδους. Για τις Ειδικές Ζώνες Διατήρησης, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να υιοθετήσουν τα απαραίτητα μέτρα, καταρτίζοντας ειδικά σχέδια διαχείρισης για τις εν λόγω περιοχές και κάθε έργο-δραστηριότητα εξετάζεται/μελετάται με βάση τις περιβαλλοντικές παραμέτρους-επιπτώσεις. 

Οι Προστατευόμενες Περιοχές Κοινοτικού Ενδιαφέροντος (SCI) περιλαμβάνουν τύπους οικοτόπων του παραρτήματος  I και IIτης οδηγίας 92/43/ΕΟΚ,για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας χλωρίδας και πανίδας. Οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας (SPA) περιλαμβάνουν είδη πτηνών της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ, για τη διατήρηση των άγριων πουλιών. Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από πλούσια βιοποικιλότητα, από τις σπανιότερες στην Ευρώπη, με 296 περιοχές να έχουν ενταχθεί στο κατάλογο του δικτύου Natura 2000, που υλοποιήθηκε σε τρία στάδια. Οι περιοχές υπό καθεστώς προστασίας καταλαμβάνουν το 18% του Ελληνικού εδάφους.

Ολόκληρο το άρθρο εδώ.